ΤΟ ΜΟΙΡΟΛΟΪ ΤΟΥ ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΟΥ

Περιγραφή

Στα βόρεια, της Φλώρινας και σε απόσταση τριάντα χιλιομέτρων βρίσκεται το Μοναστήρι. Η μητρόπολη της μεγάλης περιοχής της Πελαγονίας, με κωμοπόλεις και χωριά προπύργια άλλοτε του ελληνισμού.
Το Μοναστήρι, πρωτεύουσα του ομώνυμου Βιλαετίου στα χρόνια της Οθωμανικής κατάκτησης και δεύτερο μεγαλύτερο αστικό κέντρο της Μακεδονίας μετά τη Θεσσαλονίκη, έχει να επιδείξει σημαντική πολιτισμική δράση κατά τη διάρκεια των τελευταίων ετών του 19ου αιώνα και κυρίως στα πρώτα χρόνια του 20ού αι. μέχρι το τέλος των Βαλκανικών πολέμων το 1913, όταν επιδικάστηκε στη Σερβία, μένοντας έξω από τα ελληνικά σύνορα.
Δυστυχώς, το προπύργιο αυτό του ελληνισμού, το Μοναστήρι και τα περίχωρά του, δεν πρόλαβε ο προελαύνων νικηφόρα ελληνικός στρατός, το 1912, να το ελευθερώσει. Έπεσε στα χέρια τα Σερβικά, όπως λέει ένα μεγαροβίτικο τραγούδι. (Σόνια Ευθυμιάδου–Παπασταύρου, Το Μοναστήρι της καρδιάς μας)
Η ελπίδα για την ένωση του Μοναστηρίου με την Ελλάδα μας, δεν έσβησε και δεν θα σβήσει ποτέ. Αυτή την παρακαταθήκη, μας άφησε και ο Μοναστηριώτης λόγιος και ποιητής Πέτρος Κυριαζής, με τα ποιήματα και τους λόγους του. Μερικά από αυτά τα ποιήματα φιλοξενούνται και σε αυτό το βιβλίο.
Αυτή την φλόγα, των Μακεδονομάχων, που πολεμούσαν για του Χριστού την πίστη την Αγία και της Πατρίδας την τιμή, καλούμαστε να βαστάξουμε και εμείς για να μείνει άσβεστο καντήλι. Να μεταδώσουμε από γενιά σε γενιά, αυτό το μήνυμα, ώσπου να ’ρθει η ώρα που στο βαθιά ποτισμένο από αίμα ηρώων και εθνομαρτύρων, χώμα του Μοναστηρίου θα στηθεί η γαλανόλευκή μας σημαία, η ώρα της γλυκύτατης λευτεριάς. Θα ’ρθει. Έρχεται. Πάλι με χρόνους με καιρούς

Περιεχόμενα

Πρόλογος
Εισαγωγή
Εις την μνήμη της κυρίας Βιολέτας Παπαθανασίου
Μοναστήρι
Μοιρολόι (για το Μοναστήρι)
Άγιος Ιωάννης Μαξίμοβιτς
6η Νοεμβρίου 1912
Ακρίτας του Βορρά
Αναμνήσεις
Η ώρα έρχεται
Ίων Δραγούμης
Νέος ακρίτας Διγενής
Ορθόδοξη Λαμπρή
Πολιτεία γεμάτη φως
Την ημέρα πως καρτερείς
Αλύτρωτες πατρίδες
(Συνθήκη του Βουκουρεστίου 1913)
1918
1991
Οἱ βόγγοι τοῦ Μοναστηρίου (Πέτρος Κυριαζῆς)
Τὸ παρελθόν μου
Παράπονο
Ὁ πλάτανος τῆς Μακεδονίας
Ἡ Ἀμαζόνα τῶν βουνῶν
Στὴν πάλη τῶν ὅπλων
Ο ξανθός ήρωας μου Πέτρος Χρήστου
Ὁ ἀγών μου
Στοὺς ἥρωες τῆς Κρήτης
Ὁ ἀγρότης τοῦ Μοριχόβου
Στοὺς Ἐθνομάρτυρές μου
Παπάδες καὶ δάσκαλοι
Καϋμός
Αἱ Μοναστηριώτισσες
– Παράρτημα Α΄ – Ευαγγελία Κ. Λάππα
Στον αληθινό Μαύρο Καβαλάρη
Ιωάννη Βελισσαρίου [13 Ιουλίου 1913]
Σόφια – 4η Ιανουαρίου 1878 (Α’ μέρος)
Μοιρολόι (Β’ μέρος)
Αυλών
Ήρωες ξυπνήστε! (για την Σημαία)
Στον «άγιο» της πολιτικής Ιωάννη Καποδίστρια
Γεώργιος Καστριώτης «Σκεντέρμπεης» (ομιλία) Γεώργιος Καστριώτης «Σκεντέρμπεης» (ποίημα)
Παράρτημα Β΄ – Ψηφιοποίηση ποιημάτων
Βελίκας Τράικου
Τό Μοιρολόι τοῦ Καπετάν Γαρέφη
Σὰν τέτοια ὥρα στὸ βουνό – Παῦλος Μελᾶς
Στὸ θάνατο τοῦ Παύλου Μελᾶ
Πέτρος Κυριαζής, Μοναστηριώτης, Λόγιος και Ποιητής
Ὁ πρῶτος πανηγυρικός γιά τόν ἑορτασμό τῆς ἐπετείου ἀπελευθέρωσης τοῦ Ἄργους Ορεστικοῦ ἀπό τόν τουρκικό ζυγό
Τό χειρόγραφο κείμενο